Kano i jego Judo

Lata młodzieńcze

Jigoro Kano, reformator jujutsu, twórca współczesnego judo, urodził się 28 października 1860 roku, w wiosce Mikage (prefektura Hyogo), położonej niedaleko miasta Kobe. Był trzecim synem Jerosaku Mareshiba Kano, który był potomkiem rodu samurajów, związanego z rządem wojskowym (szogunatem). Rodzina Kano od pokoleń trudniła się wyrobem i handlem tradycyjnej sake. Ojciec Jigoro początkowo również produkował tradycyjne sake, później podjął się handlu częściami wyposażenia okrętów, na potrzeby szogunatu. W dzieciństwie Jigoro Kano nazywano "mały Nobunosuke" (Nobunosuke – legendarny, słynny wojownik, mizernej postury, lecz wielkiej odwagi) ponieważ był drobny i delikatny, mogło mieć to duże znaczenie na jego późniejsze zainteresowania sztukami walki wręcz. Jigoro ze nie był najstarszym synem nie mógł więc odziedziczyć rodzinnego interesu. Zamiast tego rozpoczął naukę. Mając lat 11, Jigoro przeniósł się wraz ze swoją rodziną do stolicy Japonii, Tokio. Tam uczęszczał równocześnie do dwóch szkół w jednej uczył się trudnej japońskiej kaligrafii, a w drugiej języka angielskiego. Edukację nowoczesnego typu rozpoczął w wieku 13 lat, gdy ojciec przekonany o jego talentach, zapisał go do ekskluzywnej prywatnej szkoły brytyjskiej z internatem w Shiba - Tokio. Tam stał się prymusem. Jednak koledzy traktowali go z góry, bo był mały i wątły. W wieku 17 lat wstąpił do elitarnego Tokijskiego Uniwersytetu Cesarskiego, gdzie później zdobył dyplom w dziedzinie ekonomiki i polityki na wydziale literatury. Następnie zaczął studiować nauki pedagogiczne. W tym okresie zaczął interesować się i ćwiczyć jujutsu. Fakt ten musiał jednak utrzymywać w tajemnicy, jedynym który o tym wiedział był Tsunejiro Tomita jego wierny służący i uke w ćwiczeniach.

Ważne jest poznanie społecznych uwarunkowań tego okresu. Japonia weszła wówczas w etap rewolucyjnych przemian. Samuraje zaczęli tracić prestiż społeczny. Rozpoczyna się upadek i degradacja tradycyjnych sztuk wojennych (w tym także jujutsu), które w tym czasie nie były ani modne, ani powszechnie znane i cenione. Szkoły sztuk walki, które do tej pory utrzymywane były głównie dzięki mecenatowi feudalnych klanów, szybko zaprzestają swoją działalność. Sztuki walki nie były zajęciem dla chłopców z dobrych domów. Jigoro był człowiekiem drobnej postury, nawet jak na Japończyka, miał on zaledwie 155 cm wzrostu. Niektórzy z jego rówieśników na uczelni, wykorzystywali swoją przewagę fizyczną, stosując wobec niego siłę. Cichy Kano, był jedną z ich ulubionych ofiar. Młody Kano wiedział, że musi znaleźć rozwiązanie, mogące uczynić go zdolnym do pokonania swoich dręczycieli.

* Studiowanie jujutsu

* Eishoji - Kano-ryu

* Rozwój Kodokan Judo

* Dojo yaburi

* Rozwój i ekspansja w Japonii

* Niedokończona praca

* Zasady judo prof. Jigoro Kano

* Judo na Świecie

* Współczesny Kodokan Judo

* Paradoks Kano

* Trochę o sporcie

Studiowanie jujutsu

Znalazł to czego szukał. całkowicie przez przypadek, usłyszał o jujutsu. Zachęcony sloganem mówiącym, że mały człowiek jakim był, może pokonać większego od siebie rywala, w walce na równych zasadach. Postanowił doprowadzić swoje jujutsu do perfekcji. Jednakże dawni mistrzowie jujutsu musieli zajmować się inną działalnością i początkowo nie było łatwo znaleźć nauczyciela tej niemodnej już sztuki walki. Chociaż w owym czasie praktykowało jeszcze około 20 różnych szkół jujutsu. Szczęśliwym zbiegiem okoliczności Kano w wieku 18 lat trafił do "nastawiacza kości" Teinosuke Yagi ze szkoły Tenshin shinyo, który już niestety nie praktykował szkolenia uczniów. Dzięki kontaktom Yagi, Kano został przyjęty do szkoły Hachinosuke Fukuda, również mistrza Tenshin hinyo ryu. Kano ćwiczył codziennie, jednocześnie czytał europejskie podręczniki dotyczące wychowania fizycznego, analizował też techniki sumo - tradycyjnych japońskich zapasów, a nawet uczył się boksu i gimnastyki. Poszukiwania te były bardzo trudne, bowiem nie istniał wtedy jeszcze japoński termin taiiku, który znaczy mniej więcej "wychowanie fizyczne". W Japonii ćwiczono nie tyle dla wzmocnienia ciała, co dla celów wojennych. Trzeba przyznać, że już swej początkowej karierze poznał, mimo wszystko, dobrych nauczycieli różnych szkół jujutsu.

Fukuda był bardzo szlachetną osobą i wzorem do naśladowania dla młodego Kano, który zresztą wiele się od niego nauczył. Fukuda był lepszy w praktycznych ćwiczeniach niż w kata. Nauczał techniki przez ćwiczenie, krótko wyjaśniał ruchy, nie przywiązywał wagi do form. Czasem jednak nie było zajęć, Fukuda bowiem chorował. Wtedy Kano najczęściej ćwiczył z Tsunejiro Tomita, swoim służącym, który również zapisał się do szkoły Fukudy. Jigoro wprowadzał w techniki jujutsu również swego starszego brata i siostrę. Zwykle demonstrował na Tsunejiro kilka technik na tatami rozłożonej w ogrodzie. Wzajemna sympatia pomiędzy Kano a Fukuda działała w obie strony i najlepszym tego dowodem był fakt, że po śmierci (miał wtedy 52 lata) w sierpniu 1879, Hachinosuke Fukuda pozostawił wszystkie pisemne instrukcje i dokumenty szkoły (pewnego rodzaju biblię szkoły Tenshin shinio ryu) Jigoro.

Około 1880 roku powoli zaczęło zmieniać się nastawienie władz do aktywności fizycznej. Nic więc dziwnego, że minister edukacji zalecił wszystkim nauczycielom, „aby naśladowali Europejczyków, którzy wykonują ruchy ramionami, chcąc cieszyć się dobrym zdrowiem”. Na Uniwersytecie Tokijskim w 1881 roku ponownie zaczęto ćwiczyć szermierkę mieczem - kenjitsu. Odbył się również pokaz i randori jujutsu Totsuka ryu. Jigoro Kano jako jedyny student wziął udział w randori, chociaż nie istniały w owym czasie żadne przepisy jujutsu, a walczono do momentu poddania się jednego z walczących, z natury rzeczy walka musiała być brutalna. Mimo olbrzymiej przewagi ucznia starego mistrza Hikosuke Totsuka (wybitnego eksperta w jujutsu Yoshin ryu), Kano nie poddał się, Po walce stary mistrz i jego uczeń pogratulowali Kano wspaniałej postawy. Totsuka ocenił: „Pomimo, że jest on (Kano) intelektualistą, jego energia jest znakomita. jujutsuka z którym walczył jest najsilniejszym z moich uczniów, ale Kano jest jujutsuka o wielkiej przyszłości”. Pokaz ten odbył się w wielkiej sali uniwersytetu mogącej pomieścić tysiąc osób. Dzięki pokazowi i poparciu władz (m.in. dr. Hiroyuki Kato – rektorowi uniwersytetu) powoli nastąpił renesans kenjitsu i jujutsu. Wydarzenie to umocniło Kano w postanowieniu doskonaleniu swojego jujutsu, który poświęcał tej walce coraz więcej czasu.

Miejsce nauczyciela Fukuda, zajął 64-letni Masatomo Iso (również ze szkoły Tenshin shinio ryu), prowadzący własne dojo w dzielnicy Kanda niedaleko mostu Otoma w Tokio. Starszy wiekiem, lecz nadal niewiarygodnie silny i zwinny. Masatomo był synem i następcą słynnego Matayemona Iso, Kano często wspominał, że u nikogo nie widział tak świetnego stylu i techniki, jak u mistrza Matayemona.

Eishoji - Kano-ryu

Nie mogąc znaleźć w tym czasie dogodnego miejsca do praktyki jujutsu, Kano przekształcił w dojo krużganek biblioteki (4 x 6 metrów) buddyjskiej świątyni Eisho ji w Kita Inari cho, tokijskiej dzielnicy Shintaya (Eishoji dojo (1)). Było ich wszystkich tylko 9. Kano oraz ośmioma uczniów (Tsunejiro Tomita, Shiro Saigo, Keijro Kawai, Genjiro Amano, Masao Yamagata, Asahi Sumpo oraz hrabiowie Noritomi Arima i Seiko Higuchi) rekrutujący się przeważnie z Kolegium szlacheckiego Gakushuin. Dojo regularnie odwiedzał również stary mistrz Jikubo. Jigoro Kano położył na podłodze 12 tatami (miały one wymiary 1,88 x 0,94 m – więc były mniejsze niż dzisiejsze – 2 x 1 m). W świątyni tej posiadającej sześć pomieszczeń wcześniej już mieszkał. Kano utrzymywał nie tylko siebie, musiał także troszczyć się o swego służącego Tsunejiro. Ponadto zagraniczne książki, które kupował były bardzo drogie.

Zgodnie ze zwyczajem musiał też dawać upominki starszym mistrzom szkół jujutsu, gdy ich odwiedzał. Jako profesor powinien również dbać o schludny wygląd. Kano aby przyciągnąć uczniów nauczał bezpłatnie, latem częstował ich po treningu zimnymi napojami, a nawet lekkim posiłkiem w postaci kul gotowanego ryżu zawiniętych w liście lilii. Wydatki związane z dalszymi studiami jujutsu także były znaczne. Aby zarobić trochę dodatkowych pieniędzy, Kano zabrał się za tłumaczenie z angielskiego na japoński "Traktatu o etyce". Dzięki tym tłumaczeniom udało mu się zbudować dojo. Kiedy dojo zostało ukończone, przyjaciele Kano: Kumazo Tsuboi, Kojiro Tatsumi, Chiyomatsu Ishikawa przychodzili tam od czasu do czasu, aby poćwiczyć i coraz bardziej sobie uświadamiali, że Kano traktuje ćwiczenia jujutsu poważnie, a nie jako hobby. Ubrania w których ćwiczono nazywały się keikogi wypożyczyć je można było na każdy trening. Ich praniem zajmował się Tensujiro Tomita, od czasu gdy Shiro Saigo został uczniem zaczął pomagać mu w tej nie najprzyjemniejszej pracy. Keikogi były trochę podobne do dzisiejszych judogi lecz miały krótkie rękawy oraz krótkie nogawki przypominające nieco szorty.

W świątyni Eishoji godziny ćwiczeń nie były określone. Gdy Kano wracał wieczorem z Gakushuin, odkładał książki i zakładał swoje keikogi, poświęcając się ćwiczeniom. Jeśli ktoś go odwiedzał, wtedy na keikogi zakładał haori. Zaczynał ćwiczyć, gdy czuł się na siłach - obojętnie czy to był dzień, czy też noc. W każdą niedzielę miał cztery lub pięć treningów trwających do 23.00 lub nawet do północy. Nauczycielami byli Kano i Tsunetoshi Iikubo. Iikubo przychodził do dojo regularnie kilka razy w tygodniu. Obaj mistrzowie czasami walczyli ze sobą. Tsunetoshi był bardzo silny, lecz Kano potrafił mu się przeciwstawić. Tsunetoshi dzięki swej doskonałej technice zawsze znalazł słaby punkt u Kano i rzucał go w elegancki sposób, podziwiany przez Tsunejiro Tomitę i Shiro Saigo. Był bardzo dobry w tachi waza; rzut harai goshi i rzuty z grupy yoko sutemi wykonywał doskonale. W randori zwracał uwagę na doskonałość techniczną i na elegancję w wykonaniu ruchu. Czasami zdarzało się, że to Kano rzucał Iikubo za pomocą uki goshi lub harai goshi, które były jego ulubionymi technikami. Ze względu na wiek Iikubo, miał już prawie pięćdziesiąt lat, zwykle kończył trening wcześniej, gdyż szybciej się męczył.

Rozwój Kodokan Judo

W styczniu 1883 dojo przeniesiono na krótki okres do Minami Jinbocho  (Minami Jimbocho dojo (2)) w dzielnicy Kanda. Przeprowadzka ta wyniknęła z podjęciem przez Kano dodatkowej (oprócz Gakushuin) pracy w Intytutcie Kobukan. Był tam nauczycielem ekonomii politycznej i psychologii. Kano wraz z najbliższymi uczniami zamieszkał w domu Yoshio Tanaki. Na dojo zaadaptowali starą, zimną w zimie i duszną w lecie starą szopę, mieściło tam się tylko 10 tatami, ćwiczenia utrudniały stojące pośrodku filary. Jikubo rzadko odwiedzał to dojo, również Kano mający wiele pracy zarówno w Kobukan jak i Gakushuin rzadziej brał udział w zajęciach. Treningi prowadził głównie Saigo. Ćwiczono codziennie od 15:00 do wieczora, a w niedzielę od 7:00 do południa. W tym roku w kolegium Gakushuin na polecenie jego dziekana Taneyasu Tachibana wybudowano dojo w którym ćwiczono judo, ale w roku 1886 z nieznanych powodów przerwano tam treningi. (Kilka lat później wznowiono zajęcia pod kierunkiem Shizuya Iwanami oraz Keitaro Inoue ze szkoły Tenshin shinyo ryu, których wyznaczył Jigoro Kano)

We wrześniu 1883 roku Kano przeniósł się do Kaminibancho (Kaminibancho dojo (3)) i ponownie zamieszkał wspólnie ze swoimi uczniami. Najpierw korzystano z maleńkiego pokoju (osiem tatami - było to chyba najmniejsze dojo świata), później dzięki uprzejmości właściciela, pana Kamiyo, zbudowano w ogrodzie dojo z dwunastoma tatami. Nowa mata mimo, że mała miała bardzo wysoką jakość. W dojo znajdowało się również podwyższenie dla mistrza i gości oraz shoji czyli duże okno w którym zamiast szyb znajduje się papier. Podczas ćwiczeń w Eishoji Tsunetoshi Jikubo brał udział w randori lecz po przeniesieniu dojo do Kojimachi Ue Nibancho ćwiczył już tylko kata. W dojo tym Kano doskonalił swoje jujutsu ze zdwojoną energią, potrafił ćwiczyć również w nocy. Tutaj do starych uczniów dołączyli nowi: Namura Tsunao, Seiya Iwanami, Takeiro Yuwata, Masujiro Honda, Bunzo Kasaya.

Jigoro Kano ucząc swoich podopiecznych, czynił to według własnych poglądów, nie zapominając jednak o mądrości swoich nauczycieli. Przychodziło to mu naturalnie, bez większego wysiłku, nauczał nowych elementów, odróżniając swoją metodę od innych. Nie zapominał o rozwoju swojej wiedzy i umiejętności. Podróżował całymi dniami, by spotykać się z innymi nauczycielami jujutsu. Uczył się od nich ich sposobów i polepszał swoje techniki. Studiował rękopisy instruktażowe szkół Kito, Tenshin shinio, Toda, Sekiguchi i Shibukawa szukając przewodniej zasady całego systemu, systematyzował techniki i doskonalił je od strony przydatności w walce. W międzyczasie Kano zaczął opracowywać własne techniki i udoskonalać te już mu znane. Dopracował m.in. takie techniki jak: Kata Guruma czy Uki Goshi (Kano zawsze demonstrował tą technikę na lewą stronę). Dokonał znacznego wysiłku, aby nadać pełną formę swemu nowemu KODOKAN JUDO. Kodokan Judo osiągnął później tak niebywały sukces być może dlatego, że Jigoro Kano był przede wszystkim pedagogiem, a nie tylko mistrzem jujutsu Kano ryu. Potrafił on przyciągnąć do siebie wspaniałych uczniów, których wspierał wiedzą i doświadczeniem w późniejszym okresie rozwoju judo.

Na początku 1884 roku zatwierdzono tzw. " Księgę Życzeń" i tych którzy byli uczniami Kano od 1882 roku poproszono o złożenie tam podpisu. Jako pierwszy podpisał się będący najstarszym uczniem Tsunejiro Tomita a po nim hrabia Seiko Higuchi. Wprowadził przysięgę. Przyrzeczenia te uczniowie składali nie swojemu mistrzowi, ale samym sobie, co było wyjątkowe w zhierarchizowanej Japonii.

Przysięga brzmiała:

* Teraz, kiedy zdecydowałem poświęcić siebie dla Judo, nie przestanę w ciągłym treningu tej formy sztuki.

* Nie zhańbię reputacji mojego dojo poprzez moje osobiste zachowanie.

* Nigdy nie ujawnię sekretów ludziom z zewnątrz, a także nie wstąpię do żadnej innej szkoły, chyba że byłoby to absolutnie konieczne.

* Nie będę uczył Judo bez wcześniejszej konsultacji i otrzymania pozwolenia od mojego nauczyciela.

* Przez resztę mojego życia będę przestrzegał zasad Kodokan Judo.

Każdy podpisał się pędzelkiem umoczonym we własnej krwi. Potem co roku organizowano w Kodokan różne uroczystości: Kagami Baraki – Dzień Nowego Roku, miesięczne egzaminy i ceremoniał promowania na wyższy stopień. Od tamtego dnia Nihonden Kodokan Judo stało się powszechnie znane. Tego samego dnia Shiro Saigo i Tsunejiro Tomita otrzymali dyplomy na 1 dan. To oni otrzymali pierwsi czarne pasy w Kodokan. Niedługo następnymi yudanscha zostali Katsutaro Oda, Hoken Iwasaki, Shizuya Iwanami i Ischiro Munekata. Mniej więcej w tym samym czasie uczniami Kodokanu zostali, znani później jako wybitni nauczyciele judo – Sakujiro Yokoyama i Yoshiaki Yamashita. Pod koniec roku dołączyli do nich Itsuro Kanzo, Kazaburo Tarao i Jiro Nango – późniejszy wice prezydent Kodokan. Nango miał wtedy 9 lat i był najmłodszym uczniem Kodokan. Nango był synem starszej siostry Jigoro Kano, która również praktykowała judo. W 1885 roku liczba uczniów podwoiła się i osiągnęła 55 osób. W tym czasie w dojo Kodokan pojawili się pierwsi cudzoziemcy – byli to Amerykania, bracia Eastlake. Jeden z nich ważył ponad 120 kg lecz w walce z malutkim Saigo (153 cm wzrostu i 51 kg wagi) był ponoć rzucany jak dziecko.

Dojo yaburi

Mistrzowie jujutsu zazdrośnie spoglądali na Kodokan, zwłaszcza, że Kano był absolwentem uniwersytetu, a wielu jeżeli nie większość jego uczniów to synowie ludzi zamożnych i wpływowych. Spora grupa nauczycieli jak i uczniów szkól jujutsu zaczęła praktykować judo. Pozostałe sale ćwiczeń jujutsu zaczynały świecić pustkami. Wszystko to prowadziło do tak zwanego dojo yaburi. Pierwszym opisanym tego typu wydarzeniem w dojo Kodokan Judo były odwiedziny trzech jujutsuka: Matsugoro Okuda, Daihachi Ichikawa i Morikichi Otake pod nieobecność Jigoro Kano. „Przyjęli” ich Siro Saigo wraz z Yoshiaki Yamashita. Zwycięstwo było błyskotliwe nie poniesiono żadnej porażki. Szczególnie wieść o zwycięstwie Siro Saigo nad mierzącym ponad 180 cm Okuda rozniosła się szybko (przez efektowne i skuteczne koshi nage – rzut biodrowy, już dzisiaj nie spotykany, gdzie tori trzyma uke obydwoma rękoma za pas). Stało się oczywiste, że Kodokan judo nie jest pustą teorią. Ludzie z różnych szkół jujutsu zaczęli podziwiać Shiro Saigo, którego uważano za fenomen. W tamtym okresie Kano surowo zabraniał swoim uczniom walczyć z przedstawicielami innych dojo. Judoka, który byłby pokonany w takim „niedopuszczalnym” pojedynku musiałby opuścić Kodokan, ponieważ pohańbiłby go.

Pomimo trudności jakie napotykała, szkoła mistrza Kano rozwijała się szybko. W 1886 Kodokan liczył już dziewięćdziesięciu ośmiu uczniów. Kano przenosi dojo do Fushimicho (Fushimicho dojo (4)), do domu swojego przyjaciela Yajiro Shinagawa, który wyjechał na placówkę dyplomatyczną do Niemiec (był tam konsulem). Kodokan pozostał w tym miejscu do 1889 roku (następnie przeniósł się do, Misamachi dojo (5)). chociaż Shinagawa powrócił po roku, lecz już nie wrócił do Tokio. Było to już dojo z 40 tatami. W owym czasie praktykowano judo również poza Kodokan na uczelniach: Gakushuin, Ichiko oraz na Uniwersytecie Tokijskim, były tam dojo w których ćwiczono jujutsu między innymi jujutsu Kano ryu – jak powszechnie nazywano w owym okresie Kodokan Judo. Kodokan Judo było więc już dobrze znane w całym mieście, szczególnie w dzielnicy Bancho z której pochodziło większość uczniów. Judoka odróżniali się od innych jujutsuka nosząc niebiesko czarne hakama z symbolami Instytutu Kodokan. Lekcje w Kodokan były w zasadzie bezpłatne. Jednak z powodu skromnych funduszy własnych Kano pobierał opłatę od najbogatszych uczniów. Panowała wysoka dyscyplina opierająca się na szczegółowym regulaminie. Uczniów podzielono na 3 grupy: 1) uczniowie dochodzący, 2) uczniowie z internatu – nie mający ambicji aby zostać nauczycielami judo, 3) prawdziwi uczniowie, poświęcający się jedynie judo, z których większość pragnęła zostać nauczycielami judo.

Do wszystkich zajmujących się sztukami walki dochodziły informacje o nowej koncepcji nauczania, stosowanej przez mistrza Jigoro. Hikosuke Totsuka, główny rywal i oponent Jigoro, nauczyciel Jujutsu, otworzył na nowo swoją starą szkołę Totsuka ryu, która współzawodniczyła z Kodokan. W roku 1886 pod nadzorem Policji Tokijskiej, zorganizowano Wielki Pokaz Sztuk Wojennych, a w jego ramach turniej jujutsu (można powiedzieć że był to pierwszy w historii drużynowy turniej judo). Nie trudno się domyśleć, jakie emocje wywołała ta impreza wśród zwolenników szkół Kodokan i i innych szkół jujutsu. Turniej miał być bitwą ostateczną. System, który okazał by się lepszy (skuteczniejszy), miał być wprowadzony do szkół policyjnych jako element edukacji. Obaj mistrzowie zdawali sobie sprawę jaka jest stawka. Do boju wysłali po dziewięciu swoich najlepszych podopiecznych. Zespół Kodokan Judo tworzyli młodzi judoka: Shiro Saigo, Tsunejiro Tomita, Yoshiaki Yamashita, Sakujiro Yokoyama, Masujiro Honda, Shizuya Iwanami, Hoken Iwasaki, Ishiro Munekata, Katsutaro Oda. Kodokan okazał się bezdyskusyjnym zwycięzcą, zawodnicy Kodokan Judo wygrali siedem walk i dwie zremisowali (Masujiro Honda, Katsutaro Oda). Najciekawszym pojedynkiem była zwycięska walka pomiędzy Yoshiaki Yamashita, a Hansuke Nakamura. Yamashita więc stał się dojrzałym judoka w ciągu paru lat i jego sława przerosła sławę starszych kolegów. Jednak najładniejszy z rzutów – słynne yama arashi wykonał Shiro Saigo na potężnym Entaro Kochi nazywanym „demonem szkoły Totsuka” Techniki Kodokan Judo, dzięki temu, zostały wprowadzone również jako jeden z podstawowych elementów nauczania w szkołach policyjnych. W tamtych czasach nie było szczegółowych przepisów walki, walczono do czasu gdy przeciwnik nie był w stanie kontynuować walki w walkach tych były zabronione uderzenia. Po tych zawodach wszyscy uznali realną wartość Kodokan Judo. Liczba uczniów powiększyła się do 284. Przez cały okres rozwoju judo, uczniowie Kano zostawali wyzywani na pojedynki i walki przez uczniów starych szkół jujutsu. Jeden z głośniejszych pojedynków odbył się również w 1886 roku, kiedy to Kodokan wydelegował czterech uczniów na inaugurację Magoruku Hachitani dojo. Było to pierwsze spotkanie z cyklu spotkań zwanych dzisiaj "zawodami czerwono-białych". Podczas tej inauguracji obecnych było wielu ludzi doskonale znających jujutsu. Demonstrowano kata, a Tsunejiro Tomita ćwiczył z synem mistrza dojo Mmoru Hachitani. Ludziom podobała się demonstracja technik judo. Wtedy to wyzwał Tomita do walki niejaki Hansuke Nakamura (być może podrażniony wcześniejszą porażką z Yoshiaki Yamashita) najsilniejszy mistrz jujutsu wśród policjantów z Komendy Głównej Policji w Tokio. Walkę wygrał Tomita, budząc tym podziw i zdziwienie wśród ćwiczących jujutsu, a także sensację wśród policjantów. Tomita wspominając tę walkę mówił: "Wtedy miałem dwadzieścia dwa lata i stopień 3 dan. Uważałem, że Nakamura za bardzo polegał na swojej sile, dlatego mogłem ją wykorzystać na swoją korzyść." Należy sobie zdać sprawę, że Kano napotykał wiele przeszkód. Miał też wielu przeciwników pragnących przeciwstawić się głoszonym przez niego ideom. Stopniowo jednak idee Kodokan Judo rozszerzyły się na całe społeczeństwo i urzędy państwowe, dzięki głębokim zasadom głoszonym przez Kano, wysokiej moralności i ogromnemu znaczeniu wychowawczemu nowego systemu. Tak oto powstała najsłynniejsza na świecie szkoła judo, "Kodokan Judo".

Rozwój i ekspansja w Japonii

Po kilku latach przestała być jedyną szkołą w Japonii. W całym kraju powstawały liczne sekcje i szkoły, w których uczono sztuki judo. Judo miało znaczenie edukacyjne i dzięki temu tak szybko się rozprzestrzeniało. Jigoro Kano starał się przekonać swoich podopiecznych, że sztuka ta jest drogą w życiu, a nie tylko sposobem spędzania wolnego czasu. Prawdziwy rozwój Kodokan datuje się po 1886 roku, 3 października 1887 roku filię Kodokan utworzono w Nirayama – zajęcia tam prowadził Tsunejiro Tomita, a druga powstała 1 września 1888 roku na wyspie Etajima w Oficerskiej Szkole Marynarki Wojennej dzięki staraniom Takeo Hirose. Prawdą jest, że kolegium Gakushuin już miało wcześniej dojo, ale w roku 1886 z nieznanych powodów przerwano tam treningi. (prawdopodobnie ze względu na pożar Gakushuin). W dojo tym praktykowano jujutsu – także Kodokan Judo. Tak więc należy stwierdzić, że Oficerska Szkoła Marynarki Wojennej jako pierwsza instytucja przyjęła i włączyła judo do swojego programu. Nauczycielami w tej szkole zostali Yoshiaki Yamashita (którego po pół roku zastąpił Sakujiro Yokoyama) oraz Hoken Iwasaki. 17 września 1889 roku powstała również sekcja w dzielnicy Kojimachi, w Tokio, ale na bardzo krótko. Ponownie wznowiono jej działalność w 1891 roku. 21 października 1889 roku powstała sekcja Kodokan Judo w Kioto - od 1892 zaczęto rozgrywać regularnie zawody między szkołami judo w Tokio i w Kioto. Następną utworzono 20 września w Kumamoto w 1892 roku. Od tego czasu w całej Japonii powstało wiele sekcji judo. 1892 rok zamknął się liczbą 386 judoka wpisanych do Księgi Życzeń. Do roku 1892 Kano pozostawał kawalerem (mimo zawarcia małżeństwa tak późno, doczekał się jednak 8 dzieci), taki stan rzeczy pozwalał mu na zredukowanie do minimum wydatków na osobiste potrzeby. Mimo to, uposażenie nie zawsze wystarczało mu na pokrycie kosztów utrzymania uczniów i dojo.

W grudniu 1893 roku otwarto Shimotomizaka dojo n°1 (6) w Tokio, był to pierwszy budynek zbudowany specjalnie dla Kodokan judo (nie licząc szop stawianych wcześniej w ogródkach). W budynku tym znajdowało się dojo ze 107 tatami. W 1885 roku Kano ustalił ogólne techniki i elementy systemu Kodokan Judo, które jednak nadal rozwijano (Jigoro Kano zmieniał i dokładał wciąż nowe techniki) jeszcze do 1920 roku. W swoim rozwoju technik zwrócił uwagę na sposoby wytrącania z równowagi przy stosowaniu rzutów. Wybrał i usystematyzował najskuteczniejsze techniki, usunął niebezpieczne i nieskuteczne. Dopracował jak już wspomniano np. takie techniki jak: kata guruma, uki goshi. oraz. harai goshi – rzut przez zagarnięcie biodrem, który był skutecznym uzupełnienie ulubionego przez Kano uki goshi). Ponadto rozwinął te techniki, które były słabo rozwinięte w jujutsu, takie jak rzuty nożne – podcięcia – będące bardzo skuteczną bronią z silniejszym przeciwnikiem, mające olbrzymi wpływ na sposoby poruszania się po tatami. Przede wszystkim zwrócił jednak uwagę na metody nauczania, opracowując metodykę w oparciu o wypracowane formy kata, randori oraz uchi komi. Również uczniowie Kano mieli znaczący wkład w rozwój techniki judo, Schiro Saigo stworzył słynne yama arashi, a zdobywcy 10 dan: Hajime Isogai – hane goshi, Kyuzo Mifune - ashi guruma. Stronę wychowawczą i zasady filozoficzne rozwijano stopniowo i ostateczną formę osiągnęły dopiero w 1922 roku. Jigoro Kano opracował i wprowadził system klasyfikacji ćwiczących judo, którą przyjęły później wszystkie sztuki walki budo. Są to stopnie szkoleniowe kyu (uczniowskie) i dan (mistrzowskie). W 1895 roku Kano z grupą swoich najlepszych uczniów (Sakujiro Yokoyama, Yoshiaki Yamashita, Shuichi Nagaoka oraz Kanizaburo Iizuka) tworzy "go kyo" (go - pięć, kyo - grupa, zasada) - czyli metodę nauczania, podzieloną na pięć grup. Metodę tę modyfikuje i wzbogaca o nowe techniki, usuwając inne – archaiczne, dając jej ostateczny kształt w 1920 roku Olbrzymi wkład w studia nad ostatecznym systemem go kyo mieli: Yoshiaki Yamashita, Hajime Isogai, Shuichi Nagaoka, Kanizaburo Iizuka, Samura, Kyuzo Mifune i Shotaro Tabata. Ogólnie po ostatnich, kosmetycznych korektach w 1997 roku, technika Kodokan Judo obejmuje 96 technik 67 nage waza i 29 ne waza.

W sierpniu 1897 roku Jigoro Kano tworzy Towarzystwo "Zoshi Kai", którego głównym celem było wychowanie młodzieży. Po czym tworzy Instytut Kano, a następnie kolejne instytuty: Zenyo, Seihei, Zenichi i inne przeznaczone wychowaniu młodzieży. W 1899 roku - Kano, będąc przewodniczącym Komitetu Butotukai (centrum badania sztuk bojowych), ustalił przepisy sędziowskie sportowej walki judo, które ogłosił jako obowiązujące także w Kodokan. W okresie tym Jigoro Kano sam zaprzestał ćwiczenia. Był natomiast mistrzem, który nieustannie nauczał innych. Analizował, studiował, rozwijał i uzupełniał swoje judo.

Z biegiem czasu doszło do wyodrębnienia się z Kodokan judo nowej jego odmiany. Judo jako droga do kształtowania ducha i ciała idealnie nadawało się do promowania wśród młodych Japończyków, a zatem na uczelniach. Aby jednak uczynić je łatwym do nauczenia się w stosunkowo krótkim czasie oraz bardziej bezpiecznym, Kano położył nacisk na techniki parteru, ograniczając znaczenie trudnych i czasochłonnych w nauce rzutów. Już w roku 1914 zorganizował Mistrzostwa Japonii Szkół Wyższych na Cesarskim Uniwersytecie w Kioto. Stąd też ostatecznie nową odmianę judo nazwano uniwersytecką – Kosen. (analogiczną z brazylijskim jujutsu wywodzącym się z judo) Nie jest więc ono osobnym stylem, tylko jego odmianą, innym nurtem Kodokan judo wzbogacającym jego technikę. Po dziś dzień Kosen jest praktykowane na niektórych uczelniach japońskich (Mekką Kosen judo jest Klub Judo Uniwersytetu w Kioto). Rozwój ne waza był także efektem przegranego meczu z jujutsuka ze szkoły Fusen ryu, której mistrzem był Mataemon Tanabe. Szkoła ta nie próbowała uzyskiwać przewagi przez rzut, tylko poprzez kontrolę przeciwnika w parterze. Mecz o którym mowa odbył się około 1905 roku. Jigoro Kano był zawsze otwarty na nowości, które można byłoby zaadaptować do judo. Tak więc po przegranej zwrócił się do mistrza Tanabe, z prośbą o nauczenie jego i jego uczniów ne waza z Fusen. Prośba została spełniona i stąd też pochodzi część obecnego zakresu technicznego parteru w judo. Tak więc techniki nage waza, które w początkowym okresie dały wyraźną przewagę nad innymi szkołami jujutsu, w następnym okresie musiały zostać uzupełnione technikami w ne waza co doprowadziło do harmonijnego rozwoju judo.

W listopadzie 1906 roku otworzono Shimotomizaka dojo n°2 (7) z 207 tatami, otwarcie tak dużego dojo wynikało po trosze z przygotowań Japonii do wojny z Chinami. W 1907 roku Jigoro Kano wraz z uczniami opracowuje następne formy: Kime no kata (formy samoobrony), Nage no kata (formy rzutów) i Katame no kata (formy chwytów: trzymań, duszeń, dźwigni). Wymienione kata (formy) tworzy Jigoro Kano w Butotukai . W 1909 roku przekształca Kodokan z prywatnej instytucji w stowarzyszenie. W tych latach liczba uczniów Kodokan Judo przekroczyła 800.

Niedokończona praca

W 1911 roku Jigoro Kano tworzy ośrodek kształcenia nauczycieli (profesorów) judo w Kodokan. Judo w tym czasie staje się istotnym skladnikiem szkolnego systemu wychowania fizycznego w Japonii. W lipcu tego samego roku Jigoro Kano zakłada Federację Sportu Japonii, której zostaje pierwszym prezydentem. Stanowisko to piastuje przez kolejnych dziesięć lat (zrezygnował z niego w 1921 roku, by następnie zostać honorowym prezydentem tej federacji). W latach 1912-1913 Kano przebywa w Europie i Ameryce, gdzie studiuje i zarazem naucza swojej sztuki walki. Po powrocie do Japonii zakłada w 1915 roku pismo - miesięcznik Kodokan, który obecnie nosi nazwę "Judo Kodokan". Prace nad rozwojem Kodokan Judo trwały nadal. Wprowadzono je do programów wychowania fizycznego szkół różnych typów i na nim zbudowano system narodowego wychowania fizycznego. Naukę judo rozpoczynano od ósmego roku Jigoro Kano był pierwszym azjatą, który został członkiem Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego w 1909 roku (na wniosek Francji). Był aktywnym działaczem olimpijskim - za wszelką cenę pragnął zorganizować Igrzyska Olimpijskie w Japonii, bo tym samym, jako gospodarz, miałby prawo wprowadzenia judo do programu igrzysk jako dyscypliny pokazowej (judo zadebiutowało jako pokazowa dyscyplina olimpijska w Tokio w 1964 roku, jako pełnoprawna w Monachium w 1972 roku).

W latach 1920-1930 przebywa on wielokrotnie w Europie, gdzie działa głównie na forum Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego, wizytował również osobiście kluby w Stanach Zjednoczonych i Europie. Jigoro Kano w dość krótkim czasie zdobył duży autorytet w kraju i za granicą, a jego judo zostało uznane i docenione jako udoskonalona wersja jujutsu. W 1923 roku założył w Kodokan wydział żeński, co w Japonii w owych czasach było nowatorskim podejściem do sportu. Sekcję tę konsekwentnie rozwijał i około 1940 roku powołał do jej prowadzenia Keiko Fukuda (wnuczkę swojego nauczyciela jujutsu Hachinosuke Fukuda) Podczas Pierwszych Ogólno Japońskich Mistrzostw, które odbyły się w 1930 roku, 71-letni Jigoro Kano mógł podziwiać zwycięstwo swojego zięcia – Takasaki. Kano nie poprzestawał jednak w swojej działalności edukacyjnej i w roku 1932 dał tego dowód, obejmując stanowisko Ministra Wychowania Fizycznego w Japonii. W roku następnym w grudniu otworzył nowy Kodokan (Suidobashi dojo (8)) z 500 tatami oraz licznymi pomieszczeniami biurowymi i zapleczem, W dojo tym można było spotkać Jigoro Kano, nauczającego na macie niemalże codziennie. Nauki swoje dawał prawie po kres swojego życia. Każdego roku przyjmowano do Kodokan Judo ponad 1000 nowych uczniów. W 1938 roku Jigoro wziął udział w 37 sesji MKOI w Kairze, dotyczącym następnych Igrzyskach Olimpijskich, a zakończonym triumfem dla wielkiego mistrza. Osiągnął sukces, gdyż Igrzyska zostały przyznane Tokio, miały się odbyć w 1940 roku. Jednak jego śmierć i II Wojna Światowa pokrzyżowały plany. Opromieniony sukcesem na kongresie, wsiadł na statek "Hikawa Maru", który miał go zabrać z powrotem do ojczyzny. Na pokładzie statku zapadł w wyniku komplikacji pogrypowych na zapalenie płuc i 4 maja 1938, około godziny 6:30 rano zmarł. Został pochowany na cmentarzu Haechu w departamencie Chiba.

Jigoro Kano pokazał drogę - „do” innym sztukom walki bujitsu (budo) i tak bojowe Kenjitsu wyewoluowało w Kendo, Aikijutsu w Aikido, Kyujutsu w Kyudo. Wizja Kano czyniła z dawnych sekretów – „jutsu”, sposób na życie – „do”. Nie elitarny lecz dostępny dla wszystkich. To było miarą sukcesu Kano. Jednego nie zrealizował co założył na początku swojej drogi „judo”. Kodokan nie stał się Mekką jujutsu, nie udało mu się zjednoczyć i otoczyć opieką wszystkich stylów tej sztuki.

Zasady judo prof. Jigoro Kano

Ponad 125 lat temu, profesor Jigoro Kano założył pierwszą szkołę judo - Kodokan Judo. Od tego dnia, nauki japońskiego wielkiego mistrza pozostają aktualne. Jego wizerunek jest czczony w dojo na całym świecie. Kano rozwinął metodologię nauczania sztuk walki i rozwinął koncepcję filozoficzną o znaczeniu tej praktyki w charakterze i zachowaniu osoby.

Zasady judo stworzone przez prof. Kano

Zasada ogólna.

Czynić tak aby jak najbardziej efektywne współdziałał umysłu i ciało.

3 podstawowe zasady judo.

* Ustąp aby zwyciężyć

Zasada JU Jeśli mocniejszy przeciwnik mnie popchnie, na pewno upadnę do tyłu, nawet jeśli zablokuję z całej siły. Jeśli natomiast w momencie pchnięcia ustąpię i wykorzystam stratę równowagi przeciwnika do wykonania własnej techniki to mam szansę na zwycięstwo.

* Maksimum skuteczności przy minimum wysiłku

Zasada SEIRYOKU ZENYO. Zasada ta opisuje dobór właściwego sposobu (techniki) do określonej sytuacji, polega ona na optymalizacji naszych poczynań. Nie będę przecież po pchnięciu rzucał przeciwnika w tył lecz w przód.

* Przez czynienie dobra nawzajem do dobra ogólnego

Zasada JITA KYOEI. Ta zasada mówi o szlachetnych założeniach etyki judo, zabrania używać judo poza treningiem lub walką sportową z wyjątkiem obrony koniecznej. Mówi jeszcze o dbaniu o współćwiczących, szczególnie o naszego partnera.

Siedem zasad filozoficznych, dla zaawansowanych zawodników judo.

1. Wiedza jest kontrolowaniem, a kontrolowanie – zwycięstwem.

2. Kto się boi, jest skazany na porażkę.

3. Tylko ten, który szuka z pokorą wiedzy, jest bliski doskonałości.

4. Kiedy uświadamiasz sobie ze smutkiem, że nie znasz niczego, robisz twój pierwszy krok w nauce.

5. Nigdy nie bądź dumny ze zwycięstwa nad przeciwnikiem. Ten którego pokonałeś dzisiaj może wygrać z tobą jutro; jedyne zwycięstwo, które przetrwa to przezwyciężenie twojej własnej niewiedzy.

6. Judoka nie może doskonalić się, by walczyć, on walczy by się doskonalić.

7. Zrozum, że ty który już potrafisz, musisz być cierpliwy, by nauczać swoich umiejętności.

Judo na Świecie

3 wrześniu 1889 roku Jigoro Kano wyjeżdża na wielkie tournee po Europie, na polecenie ministra Dworu Cesarskiego. Na jego oficjalnym pożegnaniu przez uczniów Kodokan w restauracji Ryo goku było ponoć 500 osób. W Europie Kano  przebywa do stycznia 1891 r. Cel wyjazdu - oczywiście propagowanie judo. Kano był również ciekaw czy wschodnia metodyka nauczania może być akceptowana przez świat, zafascynowany był Europą i jej formami aktywności fizycznej. Jigoro Kano odwiedza Anglię, Francję, Niemcy, Austrię. Pokazy uzupełnia teoretycznymi wykładami. W 1890 roku, został poproszony przez władze Marynarki Brytyjskiej o przeprowadzenie pokazu. Widzowie byli pod wrażeniem i z entuzjazmem zostali pierwszymi ambasadorami Judo w Europie. Wizyta Kano w Europie miała istotny wpływ na rozwój tej dyscypliny sportu na naszym kontynencie.

Wraz z ugruntowaniem metod treningowych judo, Jigoro Kano utwierdzał się w przekonaniu, iż walory wychowawcze i sportowe jego judo warte są rozpowszechnienia na całym świecie. Dlatego już od pierwszych lat XX w. twórca Kodokan wysyłał swoich uczniów, aby nauczali Judo daleko poza granicami kraju. Z racji istniejących, dobrych w tym okresie stosunków dyplomatycznych i handlowych z USA oraz względne łatwym kontaktem, pierwsze kroki poczyniono w kierunku kontynentu północno amerykańskiego.

Co prawda pierwszy pokaz judo poza granicami Japonii przeprowadził Takejiro Yuasa już w 1896 roku, komendant japońskiej marynarki wojennej w czasie swego pobytu w Melbourne (Australia). W tamtejszym Sporting Club, demonstrował judo, które zrobiło ogromne wrażenie na licznie przybyłych widzach. Jednak już w 1902 roku, jeden z najlepszych uczniów i przyjaciel Jigoro, Yoshiaki Yamashita wyruszył do USA.

Prowadził treningi na Harvard University w Bostonie oraz w Amerykańskiej Akademii Marynarki Wojennej (U.S. Naval Academy) do roku 1906. Podczas kolejnego pobytu w roku 1924 miał nawet zaszczyt udzielić lekcji prezydentowi USA - Theodorowi Roosveltowi. Równolegle, od roku 1904, Tsunejiro Tomita, przez 7 lat, uczył Judo na Columbia University w Nowym Jorku, a Shozo Kuwashima w 1920 roku otworzył szkołę Judo w Chicago. Tak więc Amerykanie mieli wspaniałych pierwszych nauczycieli Kodokan Judo.

Mitsuo Maeda natomiast uczył judo w Ameryce Środkowej i Południowej, osiadając w końcu w 1914 roku w Brazylii, gdzie założył własne dojo. Jego uczniowie z rodziny Gracie przekształcili Kodokan Judo w brazylijskie jujutsu (kładące większy nacisk na techniki w ne waza). Historia brazylijskiego jujutsu jest więc podobna do sambo. Oba te style rozwinęły się dzięki nauczycielom Kodokan Judo, którzy stracili kontakt z Japonią. W Meksyku wprowadzał judo Shinshiro Satake, a w Argentynie Yoshio Ogata, który doprowadził w 1939 r. do utworzenia w Buenos Aires Narodowej Federacji Judo.

Francja, Niemcy i Wielka Brytania to kraje, w których judo, początkowo pojmowane jako jujutsu, pojawiło się najwcześniej i mniej więcej w tym samym czasie – przełom XIX i XX wieku . Niemcy były pierwszym krajem, w którym rozwój judo ujęto w ramy organizacyjne, powołując pierwszy w Europie krajowy związek judo, zorganizowali również pierwsze zawody sportowe. Natomiast w Wielkiej Brytanii powstał pierwszy amatorski ogólnodostępny klub judo.

Te trzy kraje przyczyniły się na gruncie europejskim do rozwoju judo, a także, później, wniosły wkład przy tworzeniu pierwszej kontynentalnej organizacji judo, European Union Judo (EUJ) i organizacji światowej International Judo Federation (IJF). Do dnia dzisiejszego judo sportowe w tych krajach stoi na bardzo wysokim poziomie.

Pierwszymi Japończykami, którzy przybywali do Wielkiej Brytanii we wrześniu 1899 roku byli Yukio Tani i Seki Uyenishi. Kilka lat później przyjechali Taro Miyake, Ono Agittaro i Higashi Katsukuma. Nauczali oni judo w różnych szkołach m.in. na Politechnice Londyńskiej, w Szkole Rezerwy Marynarki Wojennej i w szkole wojskowej w Aldershot. Jednak największe zasługi dla rozwoju i propagowania judo w Wielkiej Brytanii miał Gunji Koizumi, Na prośbę Jigoro, Koizumi i Yokio Tani wyruszyli do Anglii w 1905 roku, ale pierwszy amatorski klub Koizumi założył dopiero w 1918 roku w Londynie. Nazwał go Budokai, klub ten wielokrotnie wizytował sam Jigoro Kano. Łagodna Droga od 1906 r. nauczana była na Węgrzech przez Yoshisaburo Sasaki.

Pierwszy sekcja w Paryżu powstała w 1905 roku. Jego założycielem był Guy de Montgailhard, który uczył się judo w Londynie. Pojawiające się w tym okresie sekcje zrzeszające miłośników jujutsu (judo) były klubami elitarnymi i skupiały małe grupy ludzi.

W roku 1924, z przybyciem Hikoichi Aida i Keishici Ishiguro, Kodokan judo pojawia się we Francji, gdzie Keishici Ishiguro udzielał lekcji m.in. prezydentom: Gastonowi Doumergue i Raymondowi Poincare. Szeroki rozwój judo we Francji przypada na przełom lat dwudziestych i trzydziestych, kiedy to do Francji przybywa Mikonosoke Kawaishi zwany „ojcem francuskiego judo”, który przystosował judo do mentalności Europejczyków. W 1936 roku opublikował opracowany przez siebie, adoptowany do warunków europejskich system szkolenia i klasyfikacji technik, obowiązujący przez wiele lat na zachodzie naszego kontynentu. System stworzony przez Kawaishi nie od razu został zaaprobowany przez ekspertów Kodokan Judo. Jednak Kawaishi pozostając wierny tradycji Kodokan Judo konsekwentnie rozwija francuskie judo jako dyscyplinę sportową, a jego system zostaje zaakceptowany przez Kodokan. Na koniec reprezentował on też Kodokan Judo nie tylko we Francji, ale również w Holandii.

W Niemczech japońskie sztuki walki wręcz (jujutsu, judo), także bardzo szybko zyskują sobie wielu zwolenników. Już w 1905 roku powstaje w Berlinie „Jiu jitsu Club”. Do Niemiec przybywają także Japończycy propagujący Kodokan Judo. W 1906 roku w szkole kadetów znajdującej się w okolicach Berlina nauczał judo jako samoobrony Japończyk Ono Agitaro. Wysłannikiem Kodokanu był Hanno Rhi, który następnie pojechał do Szwajcarii. Niemieccy działacze wspólnie z Anglikami z Budokai inicjują pierwsze międzynarodowe zawody judo, podczas których rywalizują ze sobą kluby z Wiesbaden i Frankfurtu z Londynem. Pierwsze spotkanie międzypaństwowe odbyło się już 15 listopada 1929 roku w Londynie. W Niemczech początek systematycznego szkolenia judo dali Kazuzo Kudo i Sumio Imai, a sam Jigoro Kano dwukrotnie odwiedził ten kraj, przeprowadzając treningi w latach 1928 i 1933. Od roku 1924 Youtarou Sugimura rozpoczął prowadzenie treningów we Włoszech. W 1933 roku we Frankfurcie nad Menem delegaci z Niemiec, Szwajcarii, Francji i Wielkiej Brytanii ustanowili Europejski Związek Judo. Inicjatorami tych poczynań byli Japończycy przebywający w tych krajach. W Niemczech – Rhi, Kitabake, w Anglii – Koizumi, Tani, a we Francji – Ishiguro, Kawaishi. Jednak działalność tego pierwszego międzynarodowego związku judo upadła, gdy Ishiguro powrócił do Japonii. W 1932 i 1933 roku Jigoro Kano sam przybywał do Europy, odwiedza Paryż, Wiedeń, Berlin, Monachium, Londyn, demonstrując technikę judo i wygłaszając odczyty dotyczące istoty i zasad judo. Po tych wizytach dopiero upowszechnia się nowa nazwa judo, wypierając nazwę jujutsu. W 1934 r. doszło do powstania, pierwszej skupiającej 11 państw, Europejskiej Unii Judo (założona była ona głównie przez japończyków popularyzujących judo w Europie i po paru latach działalności zakończyła swoją działalność po wyjeździe założycieli do swojej ojczyzny)

Ekspansja Judo nie mogła ominąć także krajów Azji. W roku 1929 Kodokan odwiedził laureat Nagrody Nobla - Hindus Rabindranath Tagore. Zwrócił się do Jigoro Kano o wysłanie jego uczniów do Indii, aby nauczali Judo na Uniwersytecie w Bombaju. Spowodowało to wyjazd w 1929 r. do Indii Shinzo Takagaki, który w późniejszym okresie udzielał lekcji także w Nepalu i Afganistanie. W Afganistanie treningi prowadził także Tatsumuro Ishi, który następnie swoje dojo przeniósł do Iranu. W Singapurze Judo rozpowszechnione było przez Shigeru Iizuka. Swoje miejsce w tamtych latach Judo znalazło nawet na Czarnym Lądzie. W Egipcie uczył bowiem Keishichi Ishiguro, a w Etiopii - Noriyuki Kuzuhara.

Odmienną historię miało wprowadzenie judo do Rosji. Pierwsza sekcja powstała tam w 1912 roku we Władywostoku. Założył ją Vasili Oshchepkov urodzony na japońskim wtedy Sachalinie, posiadacz 2 dan zdobytego w Kodokanie (pierwszy europejczyk, który zdobył czarny pas). Jednak judo w tej sekcji "odciętej od korzeni" zaczęło ewoluować trochę w innym kierunku, wpłynął na to również trochę inny strój ćwiczących jak również wprowadzenie nowych technik zapożyczonych od narodowych zapasów mieszkańców Syberi i Kaukazu, tak powstało Sambo (jego założyciel nie ukrywał japońskiego rodowodu walki, co przypłacił życiem, stracony jako japoński szpieg). Japońskim propagatorem Kodokan Judo w Rosji był prawdopodobnie Takeo Hirose, jeden z uczniów Jigoro Kano, cieszący się sławą nie tylko judoka, lecz również żeglarza. Takeo Hirose na początku naszego stulecia wykorzystał rejs do Rosji dla prezentacji judo przez obliczem cara. W ZSRR ponownie judo pojawiło się w 1930 roku za sprawą Takagaki Shinzo. Jednak większą popularność zyskało dopiero po roku 1960 r. Zawodnicy radzieccy (przekwalifikowani z sambo do w judo) po raz pierwszy wystartowali (z sukcesami) w Mistrzostwach Europy w 1962 roku. Jednak Federacja Judo ZSRR powstała dopiero w 1972 roku. Do 1972 roku judo było w federacji sambo.

Przez długi okres, od czasu powstania w 1882 roku aż do 1948 roku, jedyną organizacją odpowiedzialną za prawidłowy rozwój judo w Japonii i na świecie był Kodokan Judo. Ogólno Japońska Federacja Judo powstała dopiero w 1949 roku. Wcześniej, bo w 1948 roku, w Paryżu powstała Europejska Unia Judo (EUJ), która jest pierwszą organizacją kontynentalną na świecie. Popularność judo rosła lawinowo. Ostatecznym potwierdzeniem tego stanu było powstanie w grudniu 1951r. Międzynarodowej Federacji Judo (Internatioanl Judo Federation - IJF), na której pierwszego prezydenta został wybrany syn Jigoro Kano - Risei Kano. IJF, założona przez związki narodowe 13 krajów, zrzesza ich obecnie 178, należących do pięciu unii kontynentalnych:

Niebagatelne znaczenie w popularyzowaniu judo miał film fabularny z 1943 roku, doskonałego Akiro Kurosawy pt. Sugata Sanshiro - nakręcony na podstawie noweli Tsuneo Tomity. Odegrał on analogiczną rolę jak „Wejście smoka” z B. Lee w popularyzacji karate prawie 30 lat później. Tsuneo Tomita był synem Tsunejiro Tomity, również praktykował judo dochodząc do 6 dan.

Współczesny Kodokan Judo

Współczesne dojo (Kasugacho dojo (9)) Kodokan to duży przestronny siedmiopiętrowy budynek w parku Kurakuen w Tokio posiadający główną salę z tatami o powierzchni ponad 840 m2. Treningi i zawody może na trybunach znajdujących się na wyższym poziomie obserwować tam ponad 900 widzów. W budynku Kodokan, który oddano do użytku 25 marca 1958 roku znajdują się jeszcze 5 mniejszych sal treningowych z całą infrastrukturą o łącznej powierzchni 2000 m2 tatami. Znajdziemy tam także muzeum, bibliotekę, biura (m.in. Międzynarodowej Federacji Judo, Azjatyckiej Federacji Judo i Japońskiej Federacji Judo), pokoje gościnne, sklepy, bank, sale konferencyjne, parking, ...

Jednak Kodokan to nie budynek, to stowarzyszenie dbające o rozwój judo na całym świecie. Prawdziwy kombinat otrzymujący dotacje od przedsiębiorstw, koncernów i spółek handlowych oraz innych sponsorów, które przeznaczane są na rozwój judo na całym świecie. Codziennie we wszystkich salach ćwiczy w Kodokan około 700 judoka pod okiem wielu doświadczonych instruktorów. Kodokan wysyła również trenerów judo do różnych krajów świata. Nauczają oni tam judo niekiedy przez wiele lat. W rejestrach Kodokan zapisanych jest około 1 300 000 osób ćwiczących judo z czego prawie 600 000 to yudansha. Pomimo całej komercjalizacji i nowoczesności w Kodokan obowiązuje tradycyjny ceremoniał, często sięgający czasów Jigoro Kano:

* Treningi odbywają się codziennie pomiędzy 15 a 19, a w dni świąteczne od 9:00 do 12:00

* Corocznie 2 stycznia organizowana jest uroczystość noworoczna - Kagami Biraki, której jednym z elementów są pokazy kata.

* W maju i w październiku wszyscy zawodnicy Kodokan podzieleni na dwa zespoły- białych i czerwonych rozgrywają tradycyjne od 1883 roku zawody.

* Każdego miesiąca rozgrywane są zawody dzięki którym można zdobywać stopnie szkoleniowe.

* Od 1896 roku, corocznie w okresie od 15 lipca do 14 sierpnia organizowane są letnie ćwiczenia – socziu geiko, przeprowadzane we wczesnych godzinach rannych.

* Od 1894 roku, corocznie w okresie od 6 stycznia do 5 lutego organizowane są zimowe ćwiczenia – kan geiko, przeprowadzane pomiędzy 12:00 a 15:00

Paradoks Kano

Fundamentem sukcesu Kodokan Judo w XIX wieku była skuteczność w realnych walkach nie ograniczonych sportowymi przepisami. Przełomowy był rok 1886. W roku tym pod nadzorem Policji Tokijskiej, zorganizowano mecz między judo a wiodącą szkołą jujutsu (Totsuka ryu). System, który okazałaby się lepszy (skuteczniejszy), miał być wprowadzony do szkół jako element edukacji. Stawką więc było przetrwanie i rozwój. Zawodnicy Kodokan Judo wygrali czternaście walk i dwie zremisowali. Nie był to jedyny sukces judo. Przez cały okres rozwoju judo, uczniowie Kano zostawali wyzywani na pojedynki przez uczniów starych szkół jujutsu, wychodząc z tych pojedynków zwycięsko. Dlaczego tak się stało? Judo nie dysponowało przecież w swoim arsenale niebezpiecznych dla zdrowia i życia technik (Kano świadomie wszystkie je wyeliminował). Wszystkie techniki, które pozostały w judo lub zostały opracowane przez Kano można było sprawdzić więc w realnej walce treningowej (randori). W jujutsu natomiast ćwiczono techniki dużo bardziej niebezpieczne, rzadko stosowane ze względu na swoją brutalność, bez realnej walki – markując tylko możliwość ataku. Podobnej selekcji podlegały też techniki bardzo trudne, skomplikowane i wręcz niemożliwe do zastosowania w starciu bez kilkunastu lat praktyki – w judo pozostały techniki prowadzące prosto do zwycięstwa. Techniki proste i bezpieczne judoka trenowali w realnej walce na 100% siły i prędkości, na oporującym przeciwniku jednocześnie ograniczając do maksymalnym możliwości kontuzji)! Paradoks polega więc na tym, że Kano ograniczając niebezpieczne techniki zyskał na skuteczność – po prostu wszystkie jego techniki były proste, sprawdzone w walce oraz trenowane na zajęciach na 100% - bez markowania. Historia lubi się powtarzać... Młodzi ludzie stawiając wyżej tzw. walkę realną nad klasycznymi sportami walki (judo, boks, zapasy) - popełniają ten sam błąd, co zawodnicy jujutsu ponad 120 lat temu! Paradoksalnie: mniej groźne techniki, ale w pełni sprawdzone w treningu, są w realnym starciu znacznie groźniejsze od teoretycznych "zabójczych", a tym samym nigdy do końca nie zastosowanych. Również nie bagatelną rolę ma metodyka treningu sportowego w dyscyplinach olimpijskich.

Tak więc młody człowieku jeśli już koniecznie musisz walczyć w klatce zacznij od porządnego treningu judo! Może przy nim pozostaniesz :)

Trochę o sporcie

W czasie II wojny światowej rozwój judo uległ zahamowaniu, choć w niektórych armiach alianckich wprowadzono je nawet jako element wyszkolenia bojowego. W 1948 r. powstała Europejska Federacja Judo, do której przystąpiło początkowo 14, a później (1958 r.) już 18 państw. W 1951 roku zorganizowano pierwsze mistrzostwa Europy. W 1956 r. odbyły się pierwsze mistrzostwa świata (Tokio). Pierwszym mistrzem świata został Natsui przed Yoshimatsu, obaj Japonia, Geesinkiem Holandia i Courtine Franca. Drugie mistrzostwa świata odbyły się 30 listopada 1958 r. (w Tokio). Tytuł mistrza świata zdobył Sone przed Kaminaga i Yamashiki wszyscy z Japonii, oraz Parisetem (czwarty dan) z Francji. Trzecie mistrzostwa świata odbyły się w Paryżu. Paryskie mistrzostwa upamiętniły się pierwszym zwycięstwem zawodnika spoza Japonii. Była to wówczas ogromna sensacja. Mistrzem świata został 27-letni olbrzym z Utrechtu Holender Anton Geesink. Warunki fizyczne mistrza były imponujące: 198 cm wzrostu, 118 kg wagi, obwód szyi 56 cm, piersi 130 cm, bicepsu 49 cm. Wcześniej teoretycy judo zawsze obstawali przy tym, że w judo ciężar ciała i siła nie odgrywają decydującej roli, a zasadniczą jest technika, która pozwala zwyciężyć cięższych i silniejszych. Geesink powoli, lecz konsekwentnie zbliżał się do celu. Starty na arenie międzynarodowej rozpoczął w 1952 roku. Od tego czasu 15-krotnie zdobył tytuł mistrza Europy. W 1956 roku wywalczył 3 miejsce w mistrzostwach świata; w 1958 – czwarte a w 1961 w paryskiej sali Pierre de Coubertina wywalczył już bezapelacyjnie tytuł mistrza świata (m.in. pokonując naszego R.Zieniawę). Gessink pokonał kolejno wszystkich trzech japończyków uczestniczących w mistrzostwach: Sone, Koga i Kaminaga. Były to ostatnie mistrzostwa rozgrywane bez podziału na kategorie wagowe. Zwycięstwo Gessinka walnie się do tego przyczyniło. Na kolejnych mistrzostwach świata – igrzyska w Tokio w 1964 roku – gdzie judo znalazło się w olimpijskiej rodzinie jako dyscyplina pokazowa, zawody rozgrywano już w czterech kategoriach wagowych: do 68 kg, od 68 do 80 kg, i powyżej 80 kg. Ponadto przeprowadzono turniej w tzw. kategorii absolutnej (open), w którym uczestniczyć mogli zawodnicy dowolnej wagi. Złoto tej kategorii zdobył Gessink. Był to szok dla całej Japonii. Gwoli sprawiedliwości, jednak należy wspomnieć, że zawodnik ten mógłby równie dobrze reprezentować Japonię bowiem większość czasu spędzał w Kraju Kwitnącej Wiśni i był „wytworem” japońskiej szkoły judo. Musiało minąć jednak jeszcze sporo czasu, zanim inni Europejczycy (poza Geesinkiem), Amerykanie a także reprezentanci Polski zaczęli dorównywać japońskim mistrzom. W latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku zaczęła "raczkować" nowa dyscyplina judo - Judo Kobiet. Dziś jest ona pełnoprawnym członkiem rodziny sportów olimpijskich (jest to pierwszy sport walki w którym występowały panie na Igrzyskach Olimpijskich. EUJ w latach 90-tych wprowadziła na zawodach dwukolorowe judogi, aby można było rozróżnić walczących zawodników i podnieść przejrzystość walki (o to upominali się telewizyjni sponsorzy). Przekonano do tego nawet Japończyków dla których biel judogi ma symbolizować czystość judo.

 źródło: www.kodokan.pl